چهارشنبه , ۱ آذر ۱۳۹۶
خانه > جاذبه های گردشگری فرهنگی و هنری تهران > معرفی موزه ایران باستان در مرکز تهران

معرفی موزه ایران باستان در مرکز تهران

موزه ایران باستان که به موزه ملی ایران نیز معروف است، یکی از مکان های تاریخی گردشگری تهران است در محدوده منطقه ۱۱ شهرداری و در بافت دل تاریخی واقع شده است.

معرفی موزه ایران باستان

موزه ملی ایران یا موزه ایران باستان در خیابان امام خمینی تهران در مجموعه تاریخی باغ ملی، نبش خیابان پروفسور رولن و خیابان سی تیر واقع شده است. این موزه با زیر بنایی در حدود بیست هزار متر مربع در زمینی به مساحت ۱۸۰۰۰ متر مربع و با حدود سیصد هزار شی باستانی مهم‌ ترین موزه کشور محسوب شده و در رابطه با فرهنگ و هنر ایران غنی‌ ترین موزه جهان به حساب می‌ آید.

این موزه مهم‌ ترین موزه کشور در خصوص نگهداری، نمایش و پژوهش مجموعه‌ های باستان‌ شناختی ایران است. گستردگی و تنوع مجموعه اشیا موجود در موزه به گستردگی جغرافیایی کشور و دوران های متعدد پیش از تاریخی، تاریخی و اسلامی است که انسان در این سرزمین زیسته و آثاری از خود بجای نهاده است. در حال حاضر موزه ملی به نمایش آثاری پرداخته که بیانگر غنای فرهنگ و تمدن، هنر، رشد اقتصادی و دست‌ آوردهای فن‌ آوری ایرانیان است.

موزه ملی ایران آثار مربوط به دوران مختلف را در خود جای داده‌ است که قدیمی‌ ترین اثار آن حدود هشتصد هزار سال قدمت دارد. از آنجا که فرهنگ، هنر و تمدن ایران همواره در تمام دوره‌ ها با هویت ایرانی بدون وقفه راه تکامل را پیموده‌ است، لذا آثار به نمایش در آمده در این موزه، جدای از تمامی خصوصیات منحصر به فرد هنر خود از این ویژگی نیز برخوردارند. موزه ملی ایران همواره در انجام مسئولیت خود برای معرفی بهتر تمدن و فرهنگ ایرانی گام برداشته ‌است و در این ارتباط برگزاری نمایشگاه‌ های مختلف داخلی و خارجی، چاپ بورشور، بولتن، کاتالوگ و غیره را سرلوحه فعالیت‌ های خود قرار داده‌ است.

سالن موزه ایران باستان دارای مجموعه‌ های غنی از آثار باستان‌ شناسی است که کهن‌ ترین آن‌ ها مربوط به دوره پارینه سنگی (بین یک میلیون تا حدود ۱۲ هزار سال پیش) و جدید‌ترین آثار آن مربوط به دوره ساسانی با قدمت بیش از ۱۵۰۰ سال است. در این سالن از دوره‌ های مختلف پیش از تاریخ و تاریخی آثار منحصر به فردی دیده می‌ شو

تاریخچه

موزه ملی ایران با قدمتی حدود ۶۰ سال، بزرگ‌ ترین موزه باستان‌ شناسی و تاریخ ایران است و در فرهنگ موزه داری ایران به عنوان موزه مادر محسوب می‌شود. هم اکنون دکتر جبرئیل نوکنده مدیر کل این موزه است.

اندیشه تاسیس و فعالیت موزه، در بطن تفکرات و تحولات سال‌ های دهه ۱۳۰۰ و ۱۳۱۰ هجری شمسی شکل گرفت. به مهندس معمار فرانسوی (که از سال ۱۳۰۸ هجری شمسی در استخدام دولت وقت ایران بود) ماموریت داده شد تا نقشه نخستین موزه علمی ایران را طراحی کند. در ‌‌نهایت، ساختمان موزه ایران باستان به سبک معماری ایرانی با سردر ورودی مشابه ایوان بلند طاق کسری مطلق به دوره ساسانی و با آجرهای قرمز رنگ بر اساس طرح مهندس معمار فرانسوی و با معماری حاج عباس قلی معمارباشی در سال ۱۳۱۴ هجری شمسی آغاز شد و پس از ۲ سال مورد بهره برداری قرار گرفت.

بخش های مختلف

 موزه ملی ایران شامل دو ساختمان مجزا به نام‌ های «موزه ایران باستان» و «موزه دوره اسلامی» و ۱۳ بخش مختلف است. این بخش‌‏‌ ها شامل آثار پیش از تاریخ، تاریخی، اسلامی، مهر و سکه، مرمت، کتبیه‌‏‌ ها، کتابخانه و مرکز اسناد، پژوهشی تاریخ هنر ایران، پژوهشی تاریخ تمدن ملل، عکاسی، روابط عمومی و روابط بین‌‏ الملل و پایگاه اطلاع رسانی و حفاظت فیزیکی می‌‏ باشند که در ادامه به توضیح آن ها پرداخته شده است.

بخش پیش از تاریخ

گنجینه ملی ایران، آثار فرهنگی هنری خود را که از ابزارهای سنگی دوران حجر شروع و به اشیا و وسایل مورد استفاده انسان‌ های عصر آهن ختم می‌ شود، در بخش پیش از تاریخ موزه متمرکز کرده است. اشیای موجود در این بخش که از مواد مختلفی چون سفال، فلز، سنگ عاج، قیر و … ساخته شده‌ اند، از طریق کاوش‌ های علمی باستان‌ شناسی یا به طور اتفاقی از محوطه‌ های پیش از تاریخ ایران کشف شده‌ اند. قدیمی‌ ترین آثار به نمایش درآمده در موزه ایران باستان، تیغه‌ های سنگی کشف رود است که در بررسی‌ های باستان‌ شناسانه سال های ۱۳۵۳ و ۱۳۵۴ هجری شمسی در ناحیه خراسان و در کنار رودخانه کشف رود به دست آمدند.

قدیمی‌ ترین آثاری که در آن تفکرات مذهبی و معنوی انسان پیش از تاریخ جلوه گر است، پیکرک‌ های انسانی و حیوانی کشف شده از تپه سراب در شرق کرمانشاه در سال ۱۳۳۹ هجری شمسی است. یکی از این مجسمه‌ های گلی، زنی به نام ونوس است. ظروف سفالی قرمز به دست آمده از چشمه علی و اسماعیل آباد نیز جز اولین و قدیمی‌ ترین آثاری است که بازدید کنندگان در موزه ایران باستان با آن مواجه می‌ شوند و قدمت آن متعلق به هزاره پنجم پیش از میلاد است. در این ظرف تصویر چهار انسان دیده می‌ شود که رو به روی یکدیگر قرار گرفته‌ اند و دست‌ های خود را به طرف بالا برده و در حال نمایش رقص‌ های آیینی و نیایشی هستند.

در طبقه دوم موزه ایران باستان، گنجینه نفیسی از دوران پیش از تاریخ قرار دارد که در بر گیرنده آثار منحصر به فردی چون جام طلای مارلیک، جام طلای حسنلو، جام خشایار شاه، ریتون طلای همدان، الواح زرین و سیمین از کاخ آپادانای تخت جمشید، زیور آلات مکشوفه از زیویه کردستان و … است.

بخش دوره تاریخی

آثار این دوره نیز اکثرا حاصل حفاری‌ های علمی بوده و در کنار اشیای مکشوفه از استان‌ ها به نمایش گذارده شده‌ اند. دوران تاریخی را اشیای هخامنشی، سلوکی، اشکانی و ساسانی تشکیل می‌ دهند و یکی از منحصر به فرد‌ترین نمونه‌ های موجود دوره اشکانی، بقایای نیم تنه مردی است که در سال ۱۳۷۲ هجری شمسی به طور اتفاقی به همراه چند قطعه استخوان، یک لنگه چکمه به همراه ساق پای درون آن، یک سنگ ساب، چند سفال، یک چاقوی آهنی، یک سنجاق نقره، یک شلوارک پشمی، چند قطعه پارچه و یک عدد گردو وجود داشت. این نیم تنه پس از کشف به مرد نمکی معروف گردید.

موزه دوره اسلامی

ساخت موزه دوران اسلامی با انگیزه انجام فعالیت‌ های گوناگون فرهنگی در سال ۱۳۲۳ هجری شمسی در محوطه موزه ملی ایران آغاز شد و با وقفه‌ های متعدد سرانجام معماری آن در سال ۱۳۲۹ هجری شمسی پایان یافت لیکن انجام مراحل تکمیلی آن به سال ۱۳۳۷ هجری شمسی موکول شد. با توجه به اهمیت آثار دوره اسلامی طراحی و اجرای معماری داخلی موزه دوران اسلامی از سال ۱۳۷۰ هجری شمسی با در نظر گرفتن هنر و فلسفه اسلامی آغاز شد و پلان آن به طرح چلیپای دوران ساسانی در نظر گرفته شد. سرانجام این موزه با حدود ۱۰ هزار متر مربع در چهار طبقه در سال ۱۳۷۵ هجری شمسی افتتاح گردید که دو طبقه آن اختصاص به نمایش آثار هنر اسلامی دارد و دو طبقه دیگر آن امکان فعالیت های جنبی را میسر می‌ سازد.

در موزه دوران اسلامی نمونه‌ های متنوعی از اشیاء و آثار هنری دوران مختلف اسلامی به نمایش در آمده است که در طبقه اول آن، سالن اجتماعات و نمایشگاه موقت قرار دارد.

در طبقه دوم نمایش اشیاء به صورت موضوعی می‌ باشد و شامل گنجینه قرآن، نسخ خطی (شامل کتب علمی، ادبی، تاریخی) و موضوعاتی چون نقاشی و خوشنویسی، ادوات و ابزار کتابت، وسایل روشنائی، ابزار نجوم، ابزار پزشکی، و هنرهائی چون سفالگری، فلزکاری، منسوجات و … است.

در طبقه سوم اشیاء بر اساس سیر تاریخی و با تکیه بر تزئینات معماری ارائه شده است. اکثر این اشیاء در طی حفریات علمی باستان‌ شناسی به دست آمده و یا مربوط به مجموعه‌ های معتبری چون مجموعه آستان شیخ صفی الدین اردبیلی است. نمونه‌ ای از این اشیاء عبارتنداز: کاسه سفالی با کتیبه کوفی از نیشابور مربوط به قرن ۳ هـجری قمری، قسمتی از کتیبه آجری به خط کوفی از مدرسه نظامیه خردگرد خراسان مربوط به قرن ۵ هـجری قمری، قرآن مذهب و مرصع به خط احمد بن السهروردی با تاریخ ۷۰۶ هجری قمری، محراب کاشی زرین فام معروف به در بهشت مربوط به امامزاده علی بن جعفر قم و …

ساعات و شرایط بازدید

بازدید از موزه همه روزه به جزء روزهای دوشنبه و برخی از ایام سوگواری و تعطیلات اعلام شده توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری امکان پذیر می باشد و ساعات بازدید موزه ملی ایران به شرح زیر می باشد:

بهار و تابستان: ۹ صبح تا ۱۷ و ۴۵ دقیقه

پاییز و زمستان: ۹ صبح تا ۱۶ و ۴۵ دقیقه

بازدیدهای رایگان:

کارکنان سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و کلیه بازنشستگان به همراه سه نفر از اعضای خانواده آنها با ارایه کارت شناسایی و با کارت منزلت و همچنین بازدید گروهی دانش آموزان به همراه معلمان و سرپرستان آنها با ارایه معرفی نامه می توانند به صورت رایگان از موزه ملی ایران بازدید کنند.

بازدیدهای نیم بها:

افراد تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی کشور، آزادگان، جانبازان، خانواده های شهدا و بسیجیان با ارایه معرفی نامه از مراجع ذیربط و بازدید گروهی دانشجویان به همراه استادان دانشگاه ها و سرپرستان آنها به صورت نیم بها می باشد.

بازدید گروه های آموزشی از موزه ملی ایران:

گروه های دانش آموزی و دانشجویی می توانند در روز پانزدهم هر ماه نسبت به تعیین وقت برای بازدید در ماه آینده، با همراهی کارشناسان موزه اقدام نمایند. تلفن قسمت هماهنگی ۶-۶۶۷۰۲۰۶۱ (۰۲۱) داخلی ۲۴۰ و ۲۴۱ می باشد.

مکان های گردشگری اطراف

اگر شما به موزه اران باستان بروید، به تهران قدیم پای گذاشته ید و تقریبا اطرافتان پر است از اماکن تاریخی و زیبا که می تواند یک روز شما را کامل پر کند و از آن لذت ببرید. برخی از این مکان ها عبارتنداز: موزه عبرت، خانه و موزه مقدم، سردر باغ ملی، پارک شهر، موزه ارتباطات، میدان حسن آباد و …

تارنمای رسمی

برای استفاده از تارنمای رسمی موزه ایران باستان و اطلاع از آخرین اخبار و رویدادهای این موزه، اینجا را کلیک کنید.

دسترسی

بهترین گزینه برای رسیدن به موزه ایران باستان استفاده از خطوط حمل و نقل عمومی به خصوص مترو می باشد. برای این کار در ایستگاه امام خمینی (ره) واقع در خط ۱ و ۲ مترو تهران از قطار پیاده شده و خیابان امام خمینی (ره) را به سمت غرب بروید. موزه ایران باستان در ابتدای خیابان سی تیر منتظر شماست.

در ادامه نیز نقشه جانمایی موزه ایران باستان جهت استفاده عزیزان قرار داده شده است.

همچنین ببینید

موزه فرش ایران

معرفی موزه فرش ایران در تهران

موزه فرش ایران یکی از موزه های زیبا و تخصصی شهر تهران است که همه …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *