پنج شنبه , ۳۰ شهریور ۱۳۹۶
خانه > جاذبه های گردشگری مذهبی تهران > امامزاده های تهران > امامزاده صالح (ع) در شمال تهران

امامزاده صالح (ع) در شمال تهران

امامزاده صالح یکی از امامزاده های معروف تهران است که در شمال پایتخت و در ضلع جنوب غربی میدان تجریش واقع در محدوده شهرداری منطقه ۱ قرار دارد. این امامزاده به دلیل معروفیت و همچنین علاقه بسیار مردم به آن، بسیار مورد توجه است و مردم در تمام روزهای سال به خصوص در مناسبت های مذهبی به این مکان مقدس مراجعه می کنند به طوری که تعداد زائران این امامزاده در حدود ۳۰ هزار تن در روز برآورد شده است.

نسب امامزاده صالح

متاخرین و علمای معاصر از وی به عنوان فرزند مستقیم و بلاواسطه امام موسی کاظم (ع) نام می برند و نسبت او را تائید می کنند. او سیدی جلیل القدر و واجب التعظیم و یکی دیگر از برادران امام رضا (ع) است که به همراه دیگران به قصد دیدار برادر به ایران هجرت نمود، ولی به دست عوامل حکومتی و دشمنان اهل بیت (ع) به شهادت رسید.

سید مرتضی علم الهدی رازی می نویسد: امام موسی بن جعفر (ع) دارای فرزندان زیادی بوده اند. یکی از آنان صالح ابن موسی الکاظم (ع) است که در اواخر قرن دوم از عراق به سمت ایران کوچ می کند. گویا شخصی به نام حسن بهبهانی در پل کرخ، که امروز به کرج مشهور است، در تعقیب امامزاده بوده و چون خدای تعالی درجه شهادت برای ایشان نوشته بود، در باغ جنت گلشن، زیر درخت چنار بزرگی نزدیک چشمه ساری ایشان را به شهادت می رسانند.

تاریخچه و معماری

بنای بقعه اصلی شامل ساختمان چهارگوش بزرگ و مستحکمی با دیوارهای قطور است و فضای درونی آن تقریبا ۶٫۵ متر مربع مساحت دارد. وضع طاق‌ نماها و معماری ساختمان و پوشش آن از معماری بناهای سده هفتم و هشتم است. بنا به شواهد، در امامزاده صالح کتیبه‌ ای به سال ۷۰۰ هجری قمری وجود داشته که ظاهرا در تعمیرات و تغییر مدخل بنا از میان رفته است که بنا بر آن همزمان با پادشاهی غازان خان بوده است.

در داخل حریم وسیع امامزاده صالح صندوقی چوبین وجود دارد که احتمالا به دوران اواخر صفوی یا افشار تعلق دارد و ضریح ممتاز نقره‌ ای آن که اضلاع شرقی و شمال شرقی و غربی آن دارای محفظه مشبک مزین به نقره و ضلع جنوبی آن مشبک چوبی است، از وقفیات مرحوم آقای میرزا سعید خان وزیر امور خارجه اواخر قاجار است. در توسعه اول در حدود ۱۲۰۰ هجری قمری مسجد، حسینیه و حمام در صحن شمالی و در زمین‌ هایی که توسط شجاع السلطنه، پسر ششم فتحعلی‌ شاه وقف امامزاده شد ساخته شده است.

ایوان ورودی و رواق در سمت شمال حرم واقع است و بالای حرم در رواق، لوح مستطیل خشتی کاشی‌ کاری شده‌ است که تاریخ ۱۲۱۰ هجری قمری را بر خود دارد و نام فتحعلی‌ شاه بر آن حک شده‌ است. هلاکو میرزا فرزند فتحعلی‌ شاه قاجار در سال ۱۲۱۰ هجری قمری، بانی بازسازی و آذین‌ کاری آن بوده‌ است. وی گنبد را با کاشی پوشاند و در ورودی را از غرب به شمال که حیاط موقوفه پدرش بود بازگرداند.

چنار کهن سال

یکی از معروف‌ ترین چنارهای کهن‌ سال ایران که قدمت دست‌ کم هشتصد ساله داشته است، در محوطه این امامزاده واقع شده بود که در آثار جهانگردان خارجی نیز به آن اشاره شده است.

ژان دیولافوا درباره چنار کهن سال می‌ نویسد: محیط آن تقریبآ به ۱۵ متر می‌ رسد، هریک از شاخه‌ های آن مانند تنه درخت کهن‌ سالی بر فراز بنای مسجد و اطراف آن سر به آسمان کشیده است. این درخت عده کثیری را در سایه خود پناه می‌ دهد. مؤمنین در زیر آن نماز می‌ خوانند. مکتب‌ دار کودکان را در آنجا جمع کرده و درس می‌ دهد. قهوه‌ چی سماور و استکان و لوازم خود را درون حفره پایه درخت جای داده است.

سر هنری رالینسون نیز نوشته است: در تجریش چنار بزرگی را اندازه گرفته که در ارتفاع پنج‌ پایی، محیطش ۱۰۸ پا بوده است.

یاکوب ادوارد پولاک نیز در نوشته‌ های خود به این درخت اشاره کرده است.

در مجله American Breeders Magazine شماره ۶ چاپ ۱۹۱۵ نیز به این چنار و امامزاده صالح اشاره شده است.

متاسفانه این چنار در سال ۱۳۷۹  به دلیل خشک شدن با مجوز میراث فرهنگی بریده شد.

مرمت گنبد

بنای امامزاده در حمله مغول کاملا از بین رفته بود اما بانیان خیر آن را برپا داشتند.

گنبد کاشی کاری شده امامزاده صالح چندین بار مرمت و بازسازی شد و سرانجام در سال ۱۳۶۸ هجری شمی به طور کلی تخریب و با کاشی جدید بازسازی شد.

مدفونان سرشناس

آستان امامزاده صالح در دوره قاجار یکی از قبرستان های تهران بوده است. برخی چهره‌ های برجسته ایران، بنا به وصیت در محوطه دفن شده‌ اند. طبق کتاب جغرافیای تاریخی شمیران تا سال ۱۳۷۱، ۵۰ تن از مشاهیر در این صحن مدفون هستند که مدفونین در حیاط و صحن اصلی در دوره بازسازی امامزاده از بین رفته‌ اند و اکنون امامزاده تنها یک قبرستان در زیرزمین آستان با نام رواق معصومیه دارد. همچنین پیکر پنج سرباز گمنام و مجید شهریاری از دانشمندان هسته‌ ای ترور شده ایران نیز در صحن مدفون هستند.

طرح توسعه

طرح توسعه حرم با توجه به افزایش زائران از سال ۱۳۷۴ شروع شده و با خرید خانه‌ ها و واحدهای تجاری اطراف جهت توسعه ادامه دارد. طبق طرح جامعی که برای این امامزاده در نظر گرفته شده، قرار است در سه مرحله، ۱۶ هزار متر مربع به فضای زیارتگاه اضافه شود.

نذر نمک

نذر نمک در امامزاده صالح بسیار مرسوم است. به طوری هر وقت به این مکان مقدس بروید، نمک نذری به شما تعارف می کنند. نذر نمک را در این امامزاده ریشه‌ ای کهن دارد و دلیل آن ایین است که به دلیل صعب العبور بودن مسیر امامزاده، زائران نمک نذر می‌ کردند تا یخ و برف مسیر ذوب شود و تردد سهل شود.

پیشنهاد

در صورتی که اامزاده صالح را برای زیارت انتخاب کردید، حتما از بازارچه کنار آن یعنی بازارچه معروف و تاریخی تجریش نیز دیدن فرمایید تا علاوه بر لذت بردن از این بازار تاریخیخ، تمامی مایحتاج روزانه خود را تهیه فرمایید.

ثبت در فهرست آثار ملی ایران

بنای امامزاده از سال ۱۳۵۱/۰۱/۲۱ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفته و به شماره ۹۰۹ ثبت گردیده است.

دسترسی

بهترین مسیر برای دسترسی به امامزاده صالح، استفاده از مترو است. به طوری که در ایستگاه تجریش واقع در خط یک مترو تهران از قطار پیاده شوید و ب سمت امامزاده بروید. همچنین می توانید از اتوبوس های تندرو (BRT) راه آهن – تجریش نیز استفاده نمایید.

در ادامه جانمایی امامزده صالح در نقشه جهت استفاده علاقه مندان مشخص شده است.

امتیازدهی

امتیاز کل مطلب

User Rating: Be the first one !

همچنین ببینید

نمای پارک ملت تهران

پارک ملت در شمال تهران

پارک ملت یکی از پارک های زیبا و مجهز تهران است که در قسمت شمالی …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *