پنج شنبه , ۳۰ شهریور ۱۳۹۶
خانه > جاذبه های گردشگری مذهبی تهران > امامزاده های تهران > امامزاده زید (ع) در بافت مرکزی تهران

امامزاده زید (ع) در بافت مرکزی تهران

امامزاده زید (ع) یکی از امامزاده های معروف تهران است که در بافت تاریخی پایتخت و در منطقه ۱۲، محله بازار، انتهای جنوبی بازار بزازان واقع شده است

معرفی امامزاده زید

بقعه امامزاده زید سومین بقعه متبرکه از نظر قدمت و عظیم ترین زیارتگاه در شهر تهران به شمار می رود. لازم به ذکر است که آرامگاه لطفعلی خان زند در کنار این امامزاده قرار دارد.

نسب

نسب امامزاده زید (ع) به امام حسن مجتبی (ع) بازمی گردد. در شجره نامه های آن حضرت نیز آمده است که وی از فرزندان یحیی بن زید بن علی بن الحسین است.

معماری

بنای اصلی این بقعه که مدفن سید زیدبن زین ‌العابدین بن حسین بن علی (ع) می باشد، به دوران صفوی و اوایل قرن دهم هجری قمری باز می گردد.

در عهد ناصری‌، بنای قدیمی امامزاده زید (ع) مانند امامزاده یحیی (ع) و  امامزاده سید اسماعیل (ع) برداشته و بنای کنونی به جای آن ساخته شد. معماری بنای جدید قدیمی و ایرانی است و تزیینات داخلی شامل آینه کاری‌ ها و کاشی‌ کاری‌ های مختص به زمان خود است. این بنا توسط آصف الدوله قاجار احداث شده و ساختمان ایوان و صحن به امر کامران میرزا نایب‌ السلطنه انجام شده است‌.

همچنین بنابر کتیبه موجود، معماران بنای ایوان استاد مهدی ولد و استاد علی اکبر کاشی‌ پز بوده‌ اند و سازنده در خاتم بقعه استاد کریم شیرازی بوده است‌ و نیز هنرمندان مسئول مرمت بقعه، حاج عباس علی معمار، استاد اسد الله کاشی پز و سید مصطفی کاشی‌ کار اصفهانی بوده‌ اند.

صندوق عتیقه بقعه توسط خواجه قنبر علی بن محمد زرین کمر تهرانی وقف شده و سازندگان آن استاد حبیب و استاد احمد لواسانی بوده‌ اند. قدیمی‌ ترین تاریخ موجود در امامزاده نیز متعلق به همین صندوق است که مورخ ۹۰۲ هجری قمری، است‌. کتیبه داخل گنبدخانه دارای تاریخ ۱۲۴۵ هجری قمری، است و کتیبه دیگری در ایوان بزرگ بقعه تاریخ ۱۲۹۷ هجری قمری را نشان می‌ دهد. همچنین درب خاتم بین حرم و ایوان اصلی تاریخ ۱۳۰۱ هجری شمسی، را نشان می‌ دهد و در کمربند گنبد کتیبه‌ ای مربوط به سال ۱۳۲۲ هجری شمسی، موجود است‌.

بنای گنبدخانه امامزاده، از آثار زمان فتحعلی‌ شاه قاجار در سال ۱۲۴۵ هجری قمری، است‌. صحن ایوان و حجره‌ ها نیز در زمان سلطنت ناصرالدین شاه و در خلال سال‌ های ۱۲۷۹ تا ۱۳۰۱ هجری شمسی، احداث شده است‌. در این زمان تزیینات نقاشی روی گچ در فضای گنبدخانه با آینه‌ کاری پوشانده شد که آثار این نقاشی‌ ها درسال ۱۳۲۵ هجری شمسی، طی مرمت آینه‌ کاری‌ ها آشکار شد.

کاشی‌ کاری گنبد و تجدید تعمیر ایوان و آیینه‌ کاری رواق، حرم و مقبره جنب آن در خلال سال‌ های ۱۳۱۵ تا ۱۳۱۶ شمسی انجام و صحن قبلی این بقعه امروزه به مدرسه تبدیل شده است. وزارت فرهنگ و هنر وقت، در سال ۱۳۱۸ هجری شمسی، صحن و حجره‌ های اطراف امامزاده را برای احداث مدرسه ابتدایی در نظر گرفت‌. در این زمان صحن کوچکی از طرف بازار خیاط‌ ها در جنوب بقعه ایجاد شد.

خشت‌ های کاشی‌ کاری کمربندی خارجی گنبد در فاصله بین دو پوش شگنبد انباشته شده بود و در سال ۱۳۱۹ هجری شمسی، طی تعمیرات اداره باستان‌ شناسی به دست آمد.

در حاشیه تحتانی صندوق نیز در هر سو کتیبه‌ ای به خط ثلث است و روی ترنجی طویل امامزاده معرفی شده است‌ و مفهوم آن این است که‌، این پناهگاه مقبره امامزاده سید زید پسر زین‌ العابدین پسر حسین پسر علی (ع) است‌.

از دیگر ویژگی‌ های این بنا مقبره لطف‌ علی‌خان‌، پادشاه جوان زندیه‌، است که به دست آغا محمدخان قاجار به قتل رسید. اداره کل باستان شناسی لوحه‌ ای از سنگ مرمر به نام این پادشاه تهیه کرد و پس از اصلاحات و تعمیراتی در بنای مزبور، لوحه را در آن‌ جا نصب کرد.

ثبت در آثار ملی ایران

این اثر در تاریخ ۳۰ خرداد ۱۳۱۵ با شماره ثبت ۲۵۹ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

دسترسی

بهترین مسیر برای رسیدن به امامزاده زید (ع) استفاده از خطوط حمل و نقل عمومی مانند مترو است. برای این کار شما باید در ایستگاه ۱۵ خرداد واقع در خط یک مترو تهران از قطار پیدا شده و خیابان ۱۵ خرداد را به سمت شرق بروید. سپس سبزه میدان را رد کرده و وارد بازار بزازان شوید. امامزاده زید در انتهای بازار منتظر شماست.

در ادامه نیز جانمایی امامزاده زید (ع) در نقشه جهت استفاده علاقه مندان قرار داده شده است.

امتیازدهی

امتیاز کل مطلب

User Rating: Be the first one !

همچنین ببینید

امامزاده صالح در شب

امامزاده صالح (ع) در شمال تهران

امامزاده صالح یکی از امامزاده های معروف تهران است که در شمال پایتخت و در …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *